Rola miksera w studio nagrań zmieniła się znacznie, od kiedy zaczęto na szeroką skalę używać komputerów. W wielu przypadkach komputer przejął nie tylko rolę wielośladowego rejestratora – przeniesiono do jego wnętrza cały proces miksowania ścieżek, obróbki dynamicznej, nakładania efektów. Można w związku z tym zadać sobie pytanie o celowość użycia miksera w domowym studio. Przecież wiele dostępnych na rynku kart dźwiękowych jest wyposażona w przedwzmacniacz lub przedwzmacniacze mikrofonowe, wzmacniacz słuchawkowy i opcję monitorowania bez opóźnień (zero-latency monitoring). Taka konfiguracja może wystarczyć do podstawowych zastosowań, ale sytuacja komplikuje się, gdy chcemy na stałe podłączyć swoje moduły dźwiękowe, czy zarejestrować sygnał np. z gramofonu. Ktoś powie, że można przecież przełączać kable, ale nurkowanie pod stół, żeby przełączyć wtyczki w karcie dźwiękowej w czasie sesji nagraniowej nie jest najszczęśliwszym rozwiązaniem.

Przemysław Waszkiewicz

Firma Soundcraft – znany i ceniony na całym świecie producent mikserów, postanowiła wyjść naprzeciw muzykom nagrywającym w domu prezentując nową serię Compact. Składają się na nią miksery Compact 4 i Compact 10 różniące się liczbą dostępnych wejść.

Zaraz po rozpakowaniu, mikser zrobił na mnie bardzo pozytywne wrażenie. Porządnie wykonany, w metalowej obudowie, cieszy oko. Spód obudowy został wykonany z materiału, który zapobiega przesuwaniu się miksera po biurku, dlatego możemy postawić mikser przy krawędzi biurka bez obawy, że spadnie. Compact 4 zasilany jest z zewnętrznego zasilacza, podającego napięcie stałe 12V. Z boku miksera znajduje się zaciskowe gniazdo służące do podłączenia uziemienia gramofonu (!). Zastanawia brak włącznika sieciowego, ale to już tradycja w mniejszych mikserkach Soundcrafta.

Po włączeniu miksera do sieci zapala się dioda LED w modnym ostatnio kolorze niebieskim. Wskaźnik wysterowania sygnału składa się z diod niebieskich, białych (niezwykle rzadko spotykane) i czerwonych (oznaczających przesterowanie). Obok wskaźnika znajduje się czerwona dioda sygnalizująca niski poziom napięcia baterii, co jest dość dziwne, bo w instrukcji nie jest nic powiedziane o tym, w jaki sposób mikser może pracować na bateriach... Być może istnieje możliwość podłączenia zewnętrznego zestawu baterii.

Już od pierwszego kontaktu z mikserem Compact 4 można dostrzec, że różni się koncepcyjnie od produktów konkurencji w tej samej klasie (np. wysyłkę Aux zastąpiono znacznie bardziej przydatną przy nagrywaniu wysyłką Rec). Urządzenie posiada 2 wejścia mikrofonowo-liniowe (z insertami), 2 wejścia stereofoniczne, osobne wejście na kartę dźwiękową oraz 3 pary wyjść liniowych (Rec, Mix, Monitor) i 2 gniazda do podłączenia słuchawek. Zwraca uwagę rozbudowany tor odsłuchu, któremu bliżej przyjrzymy się w dalszej części testu.

Dwa wejścia mikrofonowo-liniowe zrealizowane zostały na gniazdach typu combo firmy Neutrik. Wejścia te są symetryczne, ale akceptują również sygnał niesymetryczny. Podłączone mikrofony pojemnościowe możemy zasilić wspólnie załączanym napięciem Phantom +48V. Należy jednak pamiętać, że nie można włączać Phantoma, jeśli podłączyliśmy niesymetryczny mikrofon dynamiczny (może dojść do jego uszkodzenia). Na szczęście, mikrofony ze złączem niesymetrycznym są już dość rzadko spotykane i większość mikrofonów dynamicznych nie powinna sprawiać problemów. Przy każdym z wejść znajduje się gniazdo INSERT. Może ono służyć do podłączenia dodatkowego procesora dynamiki (np. limitera, żeby zapobiegał przesterowaniu nagrania), lub wyprowadzić na zewnątrz sygnał mikrofonowy sprzed bloku korektora.

Blok korekcji składa się z 3 regulatorów z ustawionymi na stałe częstotliwościami: 60 Hz (low), 600 Hz (mid) i 12 kHz (high). Można by tu dyskutować nad doborem częstotliwości, szczególnie w przypadku pasma środkowego, ale pamiętajmy, że w większości przypadków zależeć będzie nam na neutralnym zarejestrowaniu sygnału, więc korekcja nie spełnia tu kluczowej roli. Głębokość regulacji nie jest zbyt duża i wynosi +/- 12 dB - w warunkach domowego studia jest to wartość całkowicie wystarczająca. Przydałby się jeszcze przycisk pominięcia korektora. Za blokiem korekcji znajdują się tradycyjne gałki regulacji panoramy oraz głośności. Jedno z wejść mikrofonowych wyposażono w załączany przyciskiem filtr dolnoprzepustowy o częstotliwości 80 Hz, który pozwala na zmniejszenie w sygnale udziału głosek wybuchowych ‘p’ i ‘b’ oraz ewentualnych przydźwięków z zewnątrz. Na drugim kanale, wejście liniowe możemy przełączyć w tryb wysokiej impedancji wejściowej dla zagwarantowania współpracy np. z gitarą elektryczną lub basową.

Oprócz wejść monofonicznych, dostępne są 2 stereofoniczne wejścia liniowe, z gniazdami RCA (cinch). Istnieje możliwość załączenia korekcji symulującej pracę preampu RIAA dla gramofonów – rzadko spotykana, aczkolwiek przydatna funkcja. Blok korekcji jest podobny, jak przy kanałach monofonicznych.

Bardzo elegancko i wygodnie została rozwiązana kwestia odsłuchu i wysyłania sygnału na wyjścia miksera – służą do tego 2 przyciski (rec/mix i monitor), znajdujące się przy każdym z kanałów wejściowych. Łatwo możemy upewnić się, czy wysyłamy na kartę dźwiękową tylko ten sygnał, który chcemy nagrać. Oprócz powyżej opisanych wejść, mikser Compact 4 wyposażono w wejście Playback, służące do podłączenia karty dźwiękowej (symetrycznie lub niesymetrycznie). Wejście to posiada jedynie regulację głośności oraz możliwość monitorowania podawanego na nie sygnału.

Mikserek, oprócz 2 wyjść słuchawkowych, posiada 3 pary wyjść: mix, rec oraz monitor. Wyjścia te są symetryczne, zrealizowane na gniazdach jack 1/4” (TRS), a wyjście rec (z którego wysyłamy sygnał na wejście karty dźwiękowej) posiada dodatkowo parę gniazd RCA (cinch). Wyjście mix w wielu przypadkach nie będzie potrzebne, ale można je wykorzystać np. do podłączenia alternatywnego rejestratora, jak magnetofon itp.

Mikser Compact 4 zaprojektowano z myślą o domowym studio nagrań. W tym celu zastosowano nowatorskie rozwiązanie toru odsłuchu, co wyróżnia go in plus spośród podobnych produktów konkurencji. Zrezygnowano z mało przydatnego przy nagrywaniu toru Aux. Sygnał z każdego wejścia możemy podać na szynę mix, lub na wyjście do karty dźwiękowej (rec). Dodatkowo możemy podsłuchać sygnał na monitorach lub słuchawkach (służy do tego przycisk monitor, działa również na całym miksie). Podsłuch odbywa się w trybie stereofonicznym (w tryb mono możemy przełączyć go odpowiednim przyciskiem przy wskaźniku wysterowania – w ten sposób możemy wygodnie sprawdzać poprawność naszego miksu). Do regulacji głośności podsłuchu służy osobna gałka.

Ciekawostką są 2 osobne wyjścia słuchawkowe. Pierwsze z nich jest przeznaczone dla muzyka nagrywającego w studio. Przy wyjściu, oprócz potencjometru głośności, znajduje się gałka do ustawiania proporcji między sygnałem rec (nagrywanego instrumentu lub wokalu) oraz mix (czyli w praktyce podkładu). Położenie tej gałki nie wpływa na głośność nagrywanego instrumentu, co pozwala na swobodne ustawienie odsłuchu dla muzyka. Drugie wyjście słuchawkowe jest przeznaczone dla realizatora i domyślnie podawany jest na nie ten sam sygnał, co na monitory. Warto zauważyć, że podłączenie słuchawek do gniazda nie odcina sygnału od monitorów, jak w wielu innych mikserach – zarówno słuchawki jak i monitory posiadają niezależną regulację głośności. Odpowiednim przyciskiem możemy sprawdzić w słuchawkach realizatora, jaki sygnał podaliśmy na wyjście słuchawkowe dla muzyka – nie musimy zabierać mu w tym celu słuchawek. Takie rozwiązanie odsłuchu jest bardzo wygodne i znakomicie sprawdza się przy nagrywaniu.

Zamierzeniem producenta było stworzenie miksera do domowego studia i pod takim kątem testowałem to urządzenie. Podłączyłem mikser pomiędzy kartę dźwiękową Delta Audiophile 2496 (niesymetrycznie, kablami 3-metrowymi), a monitory Alesis M1Active Mk2 (połączenie symetryczne, kable 4-metrowe). Po włączeniu monitorów nie było słychać żadnych nieprzyjemnych przydźwięków ani szumów, mimo głośności sumy miksera i monitorów ustawionej na maksimum.

Do wejść mikrofonowych podłączyłem mikrofony Røde NT1 oraz AKG C1000S. W obu przypadkach mikser nie wprowadzał własnych zakolorowań brzmienia ani słyszalnych szumów. Jak podaje producent, zastosowane przedwzmacniacze mikrofonowe pracują w klasie A i pochodzą ze znacznie droższych konsolet. Korekcja nie jest rozbudowana – wystarczy do wprowadzenia ogólnych, adekwatnych do nazwy „korekcja” drobnych zmian przed nagraniem. W końcu i tak zwykle używamy znacznie bardziej zaawansowanych korektorów wtyczkowych w komputerze.

Jako ilustrację do testu dołączam kilka nagrań w formacie mp3. Przy wszystkich nagraniach stosowałem zerową korekcję, bez kompresji i odszumiania. Obróbka polegała wyłącznie na przycięciu, normalizacji i zapisie plików do formatu mp3. Przy pomocy mikrofonów NT1 (kanał lewy) i C1000S (kanał prawy) zarejestrowałem stereofonicznie gitarę akustyczną oraz bongosy.

gitara akustyczna

bongosy

Używając wielkomembranowego NT1 zarejestrowałem przykładowy materiał lektorski oraz wokalny. Nie stosowałem zewnętrznego pop-filtru. Załączony był jedynie filtr górnoprzepustowy o częstotliwości odcięcia 80 Hz na kanale miksera.

lektor

wokal

Do wejścia liniowego podłączyłem gitarę Fender Stratocaster. Dzięki przełączeniu wejścia w tryb wysokiej impedancji uzyskałem mocny i czysty dźwięk z gitary, co świadczyło o znakomitej współpracy instrumentu z mikserkiem. Poniższe nagranie zawiera kilka akordów zagranych na różnych konfiguracjach przystawek gitary.

gitara elektryczna

Podobnie było w przypadku gitary basowej oraz akustycznej – sygnał z przystawki był wystarczająco silny przy ustawieniu potencjometru czułości w połowie.

gitara basowa

gitara akustyczna

Testowany mikser raczej nie sprawdzi się jako główna konsola nagłośnieniowa nawet przy niedużych koncertach, ponieważ ma tylko 2 wejścia mikrofonowe, a potencjometry obrotowe nie są najwygodniejszą metodą regulacji głośności w warunkach scenicznych. Można natomiast używać go jako pomocniczy mikserek, obsługujący mikrofony wymagające zasilania Phantom.

Innym zastosowaniem mogłoby być użycie miksera Compact 4 jako wielokanałowego DI-Boxa. Ma on 3 pary symetrycznych wyjść, na które możemy podać niezależnie sygnały z dowolnego wejścia. Wystarczy to na przykład do podłączenia mikrofonu, gitary oraz 2 stereofonicznych instrumentów klawiszowych i wysłanie tych sygnałów niezależnie (po symetryzacji, przez multicore) do głównej konsolety przodowej.

Wydawałoby się, że w obecnych czasach do nagrywania w domu wystarczy komputer wyposażony w dobrą kartę dźwiękową, mikrofon i odsłuch. Być może z czasem dojdziemy do wniosku, że przedwzmacniacz w karcie dźwiękowej jest najsłabszym ogniwem w torze sygnału i zaczniemy zastanawiać się nad zakupem zewnętrznego urządzenia. Wyjście słuchawkowe w karcie dźwiękowej wystarczy do podłączenia tylko jednej pary słuchawek, co stawia nas przed dylematem, czy oddać słuchawki muzykowi pozbawiając realizatora odsłuchu... Rozwiązaniem mógłby być zakup wielokanałowego wzmacniacza słuchawkowego, co niestety oznacza kolejny wydatek. W warunkach studia projektowego, Soundcraft Compact 4 jest w stanie z powodzeniem zastąpić te urządzenia, zapewniając dodatkowo komfort obsługi i możliwość wygodnego nagrywania i odsłuchiwania sygnałów z posiadanych w studio urządzeń, bez konieczności przełączania kabli.

Warto zwrócić uwagę na atrakcyjną cenę testowanego mikserka – jego wartość wzrasta tym bardziej, że jest w stanie zastąpić kilka urządzeń, których koszt zakupu byłby znacznie wyższy. Należy pochwalić tendencję producentów do tworzenia produktów na miarę potrzeb i kieszeni docelowego użytkownika.

Compact 4 nie jest typowym mikserem z klasycznymi rozwiązaniami, ale - ponad wszelką wątpliwość - jest produktem doskonale spełniającym zadanie, do jakiego został przeznaczony. Należy pochwalić inwencję projektanta, który wyszedł poza utarte schematy, skupiając się na realnych potrzebach i możliwościach finansowych entuzjastów homerecordingu.

Dystrybutor: E.S.S. Audio