Rok temu miałem możliwość zapoznać się z pierwszą w ofercie Creative'a zintegrowaną klawiaturą komputerową i klawiaturą MIDI. W trakcie prezentacji facet dosłownie szalał trzymając klawiaturę a'la kontroler Rolanda AX-7. Pomyślałem sobie wówczas - fajny bajer... Kilka dni temu otrzymałem do testów nowy model tej klawiatury - wspaniale wyglądającą czarną wersję Prodikeys DM. Rozpoczęcie testów opóźniłem z uwagi na ogromną ilość nowości, które pojawiły się na tegorocznej zimowej edycji NAMM. Nie to, żeby Prodikeys DM miał sprawiać kłopoty - po prostu ma klasyczny układ klawiatury komputerowej, a ja od ponad roku używam tzw. ergonomicznej klawiatury... Ponieważ najważniejsze nowości - jak mi się zdaje - już zostały zaprezentowane przez nasz wortal, mogę skupić się na przyjemniejszych zadaniach.

Radek Barczak

Klawiatura jaka jest – każdy widzi ;) Podłącza się ją do komputera przez standardowe złącze PS2. Według mnie wygląda zabójczo. No i wreszcie mam klawiaturę, która kolorystycznie pasuje pod obudowę mojego kompa! Gdy klawiatura MIDI jest zakryta klapką, Progikeys DM wygląda jak zwykła klawiatura komputerowa. Swoją „muzyczność” zdradza tylko przez kółka kontrolne VOLUME i PITCH BEND. Lecz gdy zdejmiemy pokrywę naszym oczom ukazuje się najprawdziwsza klawiatura muzyczna. Więcej – klawisze są czułe na dynamikę gry i choć jest ich tylko (a może aż?) 37 i są to mini-klawisze, to Prodikeys DM już mi się podoba! Zwłaszcza, że owa klawiatura wysyła standardowe komunikaty MIDI (!) i współpracuje bez zarzutu z sekwencerami komputerowymi. Więcej – może bez problemu kontrolować zewnętrzne instrumenty MIDI podłączone do gniazda MIDI OUT komputera. Przypominam, że Prodikeys DM podłącza się do komputera przez standardowe klawiaturowe złącze PS2... Na mnie robi to spore wrażenie – a najważniejsze, że wszystko działa bez zarzutu: i klawiatura komputerowa, i klawiatura MIDI.

Po podłączeniu do komputera można bez przeszkód korzystać ze wszystkich funkcji klawiatury komputerowej. Swe „niezwykłe” muzyczne funkcje Prodikeys DM objawia po zainstalowaniu sterowników. W komplecie znajduje się płyta instalacyjna, na której znajdują się sterowniki (Windows 98SE/ME/2k/WP) oraz oprogramowanie edukacyjno-użytkowe. Po restarcie systemu możemy zacząć korzystać z klawiatury MIDI. Pierwszym krokiem było uruchomienie sekwencera Cubase SX. Uruchomiłem pierwszy z brzegu VSTi i... położyłem ręce na klawiaturze. Zagrało! Bez opóźnień czy czkawek. Pewnym zaskoczeniem była dla mnie „szybkość” tej niewielkiej klawiatury – repetycja działa wyśmienicie. Szkoda tylko, że tak trudno trafić w klawisze ;)))

Klawiatura MIDI jest 3-oktawowa, ale wbrew utartym zwyczajom klawisze mają skalę nie od klawisza C, a od F. To rozwiązanie udostępnia znacznie większe możliwości wykorzystania „najłatwiejszej” tonacji C-dur, gdyż u dołu mamy możliwość zagrania dźwięku subdominanty, a i u góry możemy „wyjść” z melodią poza dźwięk C. Oczywiście, jest to istotne z punktu widzenia początkującego muzyka, bo przecież przez większość z nas tonacja C-dur jest... omijana ;) Gdy zaczyna nam brakować skali klawiatury, możemy skorzystać z klawiszy transpozycji oktawowej (OCTAVE SHIFT). Przy odrobinie wprawy można kontynuować solówkę o ambitusie nawet 5 oktaw ;) A trzeba przyznać, że wyposażenie Prodikeys DM w kółko PITCH BEND i umieszczenie go w łatwo dostępnym miejscu z lewej strony klawiatury skłania do solowych wycieczek...

Jakkolwiek wysyłanie komunikatów z klawiatury NOTE ON/OFF przebiegało bez zakłóceń, to pewne obawy miałem co do transmisji komunikatów generowanych przez PITCH BEND. W końcu to wszystko musi się przepchać przez złącze PS-2... Okazało się jednak, że obawy były płonne – transmisja wartości komunikatów PITCH BEND jest płynna i ciągła. I nie powoduje np. przerywania komunikatów NOTE ON/OFF. Prezentuje to podgląd okna edycyjnego z Cubase SX prezentowany powyżej.

Klawiatura jest również wyposażona w klawisz SUSTAIN wysyłający wartości kontrolera #CC064. Zdziwił mnie dość mocno sposób działania tego klawisza – jeśli miałby on stanowić odpowiednik pedału SUSTAIN włączenie winno wysłać wartość CC64 = 127, a jego zwolnienie CC64 = 0. Jednak konstruktorzy Creative’a chyba nie konsultowali tego elementu z muzykami – by włączyć SUSTAIN należy wcisnąć klawisz, a by wyłączyć... wcisnąć ponownie! Ciekawe, czy w następnej wersji sterowników producent poprawi ten „lapsus” ;)

Z pewnością każdy zwrócił uwagę na kółko znajdujące się poniżej kółka PITCH BEND. By rozwiać nadzieje – nie, nie jest to kółko modulacji. Niestety. To tylko „przerośnięte” kółko regulujące głośność zainstalowanej karty dźwiękowej. A szkoda. Tuż poniżej znajduj się klawisz z dwiema nutkami – z ciekawości (małpiej ;) wcisnąłem i...

...uruchomił się program przekształcający Prodikeys DM w najprawdziwszy keyboard edukacyjny! Warunkiem skorzystania z pełni możliwości tej aplikacji jest posiadanie w komputerze karty Sound Balster Live!, Audigy, Audigy 2 lub Audigy 2 ZS gdyż aplikacja wykorzystuje sampler SoundFont tych kart. Faktem jest, że przy odrobinie cierpliwości i samozaparcia grać może nauczyć się niemal każdy. Klawisze klawiatury muzycznej są opisane (dość niewyraźnie, ale są), a w każdym z trybów programu naciśnięty klawisz jest podświetlony na ekranie. Bardzo dobrym posunięciem twórców programu było ustawienie jako startowe okno trybu PENTATUNE, w którym na czarnych klawiszach dostępne są pętle perkusyjne, efektowe i instrumentalne – wystarczy wcisnąć którykolwiek klawisz, by zacząć grać. Miałem możliwość „przetestowania” programu na dwóch uczniach 2. (dziewczynka) i 3. (chłopak) klasy szkoły podstawowej, „zwykłej”, nie-muzycznej. Pokazałem im, jak uruchomić program i wyszedłem z pokoju. Po chwili usłyszałem pierwsze „produkcje” rodzeństwa. Niestety, po kilku minutach nastała cisza... Bynajmniej powodem nie było zawieszenie programu, a regularna kłótnia dzieciaków, które ma teraz grać ;) Czy może być lepsza rekomendacja?

Program służy jednak nie tylko zabawie, a również nauce. W trybie LEARN dostępnych jest kilkadziesiąt utworów. To jednak nie wszystko – możliwy jest import zarówno plików MIDI SMF, jak plików z rozszerzeniem .SEQ. Przy imporcie plików SMF możemy określić, którą partię chcemy nauczyć się grać (wybór ścieżek sekwencji). Możemy również określić, w jakim kluczu ma być prezentowana wybrana partia (dostępny jest również tryb notacji fortepianowej w dwóch pięcioliniach). Dla zaimportowanych sekwencji MIDI dostępne są trzy poziomy nauki – odsłuchanie, nauka nut bez determinacji przez rytm (wystarczy wcisnąć odpowiednie klawisze na klawiaturze MIDI) oraz nauka gry w rytmie. Po każdej lekcji jesteśmy oceniani – pojawia się... procent „trafionych” ;) Ten dość niemuzyczny sposób oceniania jest wspierany dźwiękowo – jeśli „uda” nam się zagrać poprawnie poniżej 50% zostaniemy wygwizdani przez wirtualną publiczność, zaś gdy osiągniemy lepszy rezultat, zostaniemy nagrodzeni brawami. Dla utworów przygotowanych przez producenta (których listę można aktualizować pobierając pliki ze specjalnie stworzonego serwisu internetowego dla użytkowników Prodikeys dostępnych jest pięć poziomów nauki. Dochodzi nauka akordów akompaniamentu i dodatkowy tryb nauki melodii z prezentacją na ekranowej klawiaturze muzycznej odpowiednich klawiszy. W trybie INTELLIGENT można grać na Prodikeys DM jak na najprawdziwszym keyboardzie z akompaniamentem i aż trzema wariacjami na styl! Prócz tego można skorzystać z trybu automatycznego akompaniamentu w trybie PERFORM, ale... akordy wybiera się tu za pomocą klawiszy funkcyjnych F1-F12, zaś na klawiaturze możemy realizować partię solową lub dodatkowy akompaniament akordowy.

Jakość brzmienia całości zależy od wczytanego do pamięci banku SoundFont – w przypadku podstawowego banku GM o objętości 2 MB brzmienie barw jest... umowne. Zdecydowanie lepiej cała zabawa będzie kształtować pojęcie o brzmieniu barw młodego adepta muzyki, gdy skorzystamy z dołączanego do kart banku o objętości 8 MB.

Klawiatura Prodikeys DM nie została stworzona z myślą o muzykach – umówmy się, że Creative Labs celuje w rynek powszechny, globalny. Pomysł na umuzykalniającą klawiaturę komputerową z pewnością przyjmie się na zachodzie Europy czy w Stanach. W Polsce natomiast może okazać się, że głównymi jej użytkownikami będą właśnie muzycy ;) Oczywiście nikt ku nie mówi (przynajmniej ja ;) o tym, że Prodikeys DM może stanowić podstawową klawiaturę grającego muzyka! Bynajmniej, ale jako uzupełnienie głównej klawiatury sterującej lub syntezatora sprawdzi się idealnie. Więcej – dla muzyków „komputerowych”, dla których wcześniej jedyny kontakt z klawiaturą muzyczną była ta ekranowa w oknie PIANO ROLL w sekwencerze Prodikeys DM może stanowić ciekawą alternatywę. Popularne „składanie rytmów” przez hiphopowców czy układanie basów z pewnością okaże się łatwiejsze i szybsze, a zyskuje się w takiej sytuacji dostęp do nowych możliwości ekspresji ;) Trzeba też zauważyć, że przy swej cenie (ok. 80 EURO netto) jest to bodaj najtańsza na rynku klawiatura MIDI! Fakt – z trzema oktawami małych klawiszy... Niemniej na przykład dla mnie, muzyka jak najbardziej grającego i posługującego się biegle klawiaturą fortepianową, Prodikeys DM będzie stanowić funkcjonalne uzupełnienie. No – co do tej biegłości... trochę czasu zajmie mi „przestawienie się” na standardową, a nie ergonomiczną klawiaturę komputerową. Ale nie ma nic za darmo. Poza tym... lubię takie gadżety ;) A Wy nie?

Klawiatura Prodikeys DM nie została stworzona z myślą o muzykach – umówmy się, że Creative Labs celuje w rynek powszechny, globalny. Pomysł na umuzykalniającą klawiaturę komputerową z pewnością przyjmie się na zachodzie Europy czy w Stanach. W Polsce natomiast może okazać się, że głównymi jej użytkownikami będą właśnie muzycy ;) Oczywiście nikt ku nie mówi (przynajmniej ja ;) o tym, że Prodikeys DM może stanowić podstawową klawiaturę grającego muzyka! Bynajmniej, ale jako uzupełnienie głównej klawiatury sterującej lub syntezatora sprawdzi się idealnie. Więcej – dla muzyków „komputerowych”, dla których wcześniej jedyny kontakt z klawiaturą muzyczną była ta ekranowa w oknie PIANO ROLL w sekwencerze Prodikeys DM może stanowić ciekawą alternatywę. Popularne „składanie rytmów” przez hiphopowców czy układanie basów z pewnością okaże się łatwiejsze i szybsze, a zyskuje się w takiej sytuacji dostęp do nowych możliwości ekspresji ;) Trzeba też zauważyć, że przy swej cenie (ok. 80 EURO netto) jest to bodaj najtańsza na rynku klawiatura MIDI! Fakt – z trzema oktawami małych klawiszy... Niemniej na przykład dla mnie, muzyka jak najbardziej grającego i posługującego się biegle klawiaturą fortepianową, Prodikeys DM będzie stanowić funkcjonalne uzupełnienie. No – co do tej biegłości... trochę czasu zajmie mi „przestawienie się” na standardową, a nie ergonomiczną klawiaturę komputerową. Ale nie ma nic za darmo. Poza tym... lubię takie gadżety ;) A Wy nie?

Radek Barczak

Producent: Creative Labs