Nie ma mikrofonów neutralnych w brzmieniu. Są takie, które być może zbliżają się do „ideału”, ale z pewnością nie są to mikrofony wstęgowe. Zresztą nikt nie twierdzi, że mikrofon musi brzmieć naturalnie. Z drugiej strony biorąc mikrofon wstęgowy do np. wokalu może okazać się, że... jest praktycznie nieużyteczny. O co tu chodzi?

Radek Barczak

Nie zapomnę zdziwienia, jakie przeżyłem ze dwa lata temu, gdy do testów otrzymałem pierwszy w mojej „karierze” mikrofon wstęgowy. Podłączyłem go zaraz po otwarciu pudełka i zagadałem do niego. I w pierwszej chwili stwierdziłem, że jest... zepsuty. No bo dźwięk jakiś ciemny, nieco nosowy.

Pierwsze mikrofony wstęgowe skonstruowano bodajże w latach 30. ubiegłego stulecia. Od chwili upowszechnienia, póki nie pojawiły się mikrofony pojemnościowe, stanowiły podstawowy typ mikrofonu w stacjach radiowych i w studiach nagraniowych. Elementem przetwarzającym fale dźwiękowe na prąd jest cienka folia aluminiowa o mikronowej grubości pozaginana w harmonijkę i umieszczona w polu magnetycznym magnesu. Wstęgowce charakteryzują się niską czułością i względnie niskim poziomem szumów (jeśli użyte komponenty są przyzwoite... reguły bezwzględnej w końcu nie ma). Prawda jest taka, że chcąc wykorzystać mikrofon wstęgowy trzeba dysponować albo głośnym źródłem dźwięku – co w połączeniu z delikatnością wstęgi może być problemem, albo przedwzmacniaczem o dużym wzmocnieniu. Tutaj pojawia się pewien problem, ale tylko potencjalnie. A dlaczego, to za chwilę. Używając mikrofon wstęgowy z kiepskiej jakości przedwzmacniaczem, próbując uzyskać odpowiedni poziom sygnału wydobędziemy horrendalny poziom szumów z przedwzmacniacza. I nawet niskoszumowy mikrofon w tym momencie nam nie pomoże. A dlaczego uważam, że to sytuacja hipotetyczna? Jeśli stać nas na zakup mikrofonu wstęgowego, to po pierwsze musimy mieć przynajmniej te 1500 zł na chiński „wynalazek”, a wydając taką sumę na mikrofon wstęgowy zaryzykuję stwierdzenie, że posiadamy już przyzwoity „pojemnik”. A co nam po dobrym pojemniku bez dobrego przedwzmacniacza? No właśnie...

Do testów tym razem otrzymaliśmy firmowany marką Electro-Harmonix, a wyprodukowany w Rosji mikrofon wstęgowy EH-R1. Zamknięty w solidnej metalowej obudowie ma charakterystykę ósemkową i czułość na poziomie 1.7 mV/Pa @1 kHz. Dostarczany jest w drewnianej skrzyneczce wraz ze sztywnym uchwytem – uchwyt elastyczny jest niestety opcjonalny. Od razu po podłączeniu do przedwzmacniacza TLAudio Ivory 5001 okazało się, że szum mikrofonu jest na niezwykle niskim poziomie. Z drugiej strony już na pierwszy rzut ucha wiadomo, że ten mikrofon do wokalu się nie nada. Nie bardzo rozumiem opisy w różnych testach, że wokal jest „miękki w brzmieniu” czy też „klasyczny”...

Oto wokale Pauli Leśnej nagrane na testowanym mikrofonie i TLM103:

Electro-Harmonix EH-R1

Neumann TLM-103

Mikrofon jest ciemny w brzmieniu, schodzi realnie bardzo nisko z delikatnym brzuszkiem na 40 Hz (+2 dB), delikatnie wzmacnia od 200 Hz (co wyszło na nagraniach harmonijki) do 4 kHz, po czym dość mocno (około 9 dB) obniża poziom sygnału po czym na 10 – 13 kHz ma szpicę do średniego poziomu odniesienia i opada w dół. Realnie więc zakładając tolerancję spadku poziomu do +/-6 dB przenosi częstotliwości od 30 Hz do 13.5 kHz (wbrew zapowiedziom producenta 20 Hz – 20 kHz). Do tego jest czuły na efekt zbliżeniowy wzmacniając niskie wraz ze zmniejszeniem odległości od mikrofonu. I jest to tak znaczący efekt, że wokaliście trzeba by chyba szczękę w dyby wstawić... I jakkolwiek kiedyś kiedyś mikrofony wstęgowe stosowano również do wokali, to teraz nie musimy ;) Mamy pojemniki. Zastosujmy wstęgowca tam, gdzie pokazuje lwi pazur – w nagraniach gitary elektrycznej i harmonijki.

Szczególnie atrakcyjnie w moim odczuciu prezentuje się testowany mikrofon w nagraniach gitar. Coś jest w tym, że inaczej wstęga reaguje na falę niż membrana... I nie chodzi tu tylko o nierównomierność pasma przenoszenia mikrofonu, ale o różny sposób reakcji – w tym szybkość – na różne części pasma. Mnie się to bardzo podoba. Pytanie, czy jest to efekt wart 1850 zł, bo tylko w Polsce kosztuje EH-R1. Oto przykłady zarejestrowane w MM Studio na systemie ProTools HD na dwóch mikrofonach: Shure SM57 oraz testowanym Electro-Harmonix EH-R1. Na gitarze gra Wojtek Hoffmann.

kanał czysty

Shure SM57

Electro-Harmonix EH-R1

kanał przesterowany

Shure SM57

Electro-Harmonix EH-R1

W nagraniu harmonijki sygnał zyskał okrągłego „puchu” w dole – podparcie brzmienia jest zauważalne. Fakt, że góra wymaga korekcji – właściwie dodania zakresu 4 – 6 kHz. Ale w porównaniu do standardowego SM57 harmonijka brzmi bardziej... solowo. Bardziej pełnie. Mimo konieczności korekcji – i to dość znacznej. Takiego efektu na SM57 nie uzyska się. Oto fragment nagrania koncertu zespołu Boogie Chilli.

koncert Boogie Chilli (mp3 256 kbps, 9 MB)

Wiadomo, że Electro-Harmonix nie jest mikrofonem uniwersalnym. Zresztą to stwierdzenie jest eufemizmem – EH-R1 nada się do pracy z niewielką liczbą typów źródeł dźwięku. Za to można stwierdzić, że w przypadku zwłaszcza gitary elektrycznej mało który mikrofon jest w stanie zawalczyć z testowanym wstęgowcem. I nie chodzi tu o modę na sprzęt vintage, a o poszukiwanie najlepszego brzmienia.

Dystrybutor: Kisielewski