Wielu cenionych producentów ma w swojej ofercie niskobudżetowe serie mikrofonów. Shure ma swoją serię PG i C, a AKG od niedawna serię CCS – czyli Cristal Clear Sound, cokolwiek to ma oznaczać... Czy brzmienie mikrofonów niskobudżetowych może być krystalicznie czyste?

Radek Barczak 

Powiedzmy sobie wprost – porównywanie mikrofonów niskobudżetowych z droższymi seriami, zwłaszcza w przypadku mikrofonów dynamicznych przeznaczonych głównie do pracy na scenie wykaże, że każda złotówka wydana na droższy mikrofon ma swoje uzasadnienie. Scena bardziej odziera ze złudzeń, niźli studio! W studiu nie ma przesłuchów (w zasadzie, chyba, że nagrywamy na „setkę”), można zoptymalizować warunki nagrania. Na scenie jest tak, jak musi być – ilości monitorów nie ograniczy się dlatego, że mamy tanie mikrofony. Wokaliście nie wytłumaczy się, żeby może śpiewał do mikrofonu na statywie, a nie w ręku... I takich „ale” jest wiele.

Mikrofony serii CCS są serią niskobudżetową. I jako taka nie może konkurować z konstrukcjami droższymi. Ale wiadomo – niekiedy nie ma wyjścia i trzeba kupić sprzęt, na który nas stać. A seria CCS ma bardzo korzystną cenę. Na warsztat wzięliśmy trzy mikrofony tej serii – mikrofon do „stopy” i instrumentów basowych D 11 XLR, instrumentalny D 77 S oraz wokalny D 88 S. Wprawdzie do testów otrzymaliśmy również modele D 44 S oraz D 55 S, ale z uwagi na ich przeznaczenie (karaoke) i fakt, że mają na stałe wbudowane krótkie przewody zakończone wtykiem jack 1/8” z nakręcaną przejściówką na jack 1/4” zrezygnowaliśmy z testów.

Naturalnie nikogo nie dziwi, że mikrofony serii niskobudżetowych są produkowane w Chinach? Ale w końcu marka zobowiązuje. W tym przypadku, podobnie jak z serią Perception, nie ma „ściemy” i kontrola jakości jest na dobrym poziomie. Skąd wiem? Bo w międzyczasie miałem możliwość posłuchać inne egzemplarze D 77 S i D 88 S (w sklepie) w opozycji do tych nadesłanych do testów. I zachowywały się podobnie, bez zauważalnych różnic w brzmieniu.

Jedno trzeba oddać producentowi – mikrofony mają solidne metalowe obudowy, a model D 11 XLR nawet antywstrząsowe zawieszenie membrany. Trzeba jednak zaznaczyć, że ten model jest najdroższy – kosztuje w detalu około 340 zł (pozostałe modele kosztują około 200 zł).

Poza tym w komplecie dostarczane są przyzwoite i trwałe kable XLR o długości 5 m oraz uchwyty do mikrofonów. Każdy mikrofon jest dostarczany w niewielkiej walizeczce z tworzywa sztucznego. W wyposażeniu brakuje jedynie etui na mikrofon, gdyż trudno sobie wyobrazić transportowanie np. kilku mikrofonów w osobnych walizeczkach...

Wizualnie mikrofony D 88 S i D 77 S różnią się tylko kształtem grilla. AKG D 88 S to typowy mikrofon wokalowy, z okrągłą siateczką grilla rozpraszającą podmuchy powietrza. Model D 77 S, jakkolwiek pozbawiony krągłości grilla (końcówka jest fragmentem ściętego stożka), o dziwo nie wydaje się być bardziej podatnym mikrofonem na pyknięcia od podmuchów powietrza nieumiejętnie branego oddechu przez wokalistę... Po odkręceniu grilla okazuje się, że wkładki nieznacznie się różnią, co w sumie nie dziwi, gdyż D 88 S jest superkardioidą, a D 77 S kardioidą. Można by oczekiwać, że wokalowa wersja ma elastycznie zamontowaną wkładkę, ale niestety jest to sztywna tuleja z plastiku. Tym samym oba mikrofony w zasadzie podobnie reagują na uderzenia w korpus lub pocieranie palcami obudowy. Dają się natomiast zauważyć różnice w brzmieniu mikrofonów. Model wokalowy ma nieco bardziej podkreśloną prezencję w okolicy 3 kHz i 7 kHz i gra „wyżej”, efektywnie do 16 kHz (choć w danych technicznych producent podaje pasmo przenoszenia do 20 kHz :) ). Model „instrumentalny” (choć producent zaleca D 77 S również do chórków) jest nieco ciemniejszy w brzmieniu, jakby bardziej masywny. Oba mikrofony mają włącznik, którego działanie nie jest niestety bezdźwięczne... Owszem, włączenie nie skutkuje drastycznymi odgłosami, natomiast przy wyłączaniu dochodzi do ostrego stukotu na paczkach :(

Oto nagrania odgłosów włączenia i wyłączenia. Dla porównania te same odgłosy nagrane na mikrofonie Shure C607 przy tym samym poziomie wzmocnienia przedwzmacniacza.

AKG D 77 S

AKG D 88 S

Pod względem ujęć wokalu D 88 S sprawdzi się lepiej, niż D 77 S. Zwłaszcza na scenie – testy udowodniły mniejsza podatność na sprzęganie w czasie nagrań koncertowych (D 88 S użyliśmy podczas nagrania wokalu Witka Łukaszewskiego na płytę koncertową).

Co ciekawe, w nagraniach testowych w MM Studio okazało się, że brzmieniowo D 88 S jest dość mocno zbliżony do mikrofonu Shure SM58. To nowość w stajni AKG – jak dotąd mikrofony tego producenta cechowały się odmienną charakterystyką brzmienia (brzmiały nieco „nosowo”), dzięki czemu były rozpoznawalne. Czyżby serią CCS AKG próbowało zmienić coś w „nastawach” swoich mikrofonów? Szkoda tylko, że D 88 S nie ma amortyzowanej wkładki, bo byłby w stanie zawalczyć nawet w konkurencji do SM58... Oto nagrania testowe. Śpiewa Paulina Leśna.

AKG D 88 S

AKG D 77 S

Shure SM58

Sennheiser e835

Interesująco wypadły również nagrania gitary elektrycznej, których dokonaliśmy w sklepie Music Center. Na gitarze podłączonej do wzmaka Orange Rockverb 100 i paczki Randall zagrał Łukasz „Luki” Kulczak. Znowu okazało się, że D 88 S brzmi podobnie do serii SM firmy Shure (w tym przypadku SM 57), choć brakuje mu nieco „piasku” w górze. AKG D 77 S zabrzmiał za to masywnie, ciężko, z mocą i wyrazem. Bardzo przypadło mi do gustu zwłaszcza nagranie na mocnym przesterze – dla mnie rewelacja!

distortion D 77 S

distortion D 88 S

distortion SM57

distortion MD421

Na kanale czystym również D 77 S sprawdził się, choć w moim mniemaniu nieco brakuje górki... Oczywiście wszystko tan naprawdę zależy od kontekstu całego nagrania z innymi instrumentami.

clean D 77 S

clean D 88 S

clean SM57

Ostatnim etapem testów mikrofonów D 77 S i D 88 S było nagranie werbla – również w sklepie Music Center. Za zestawem perkusyjnym Mapex Saturn Pro zasiadł Piotr Reszalski. Na werbel wystawiliśmy D 88 S, D 77 S i Shure SM57, zaś na bęben basowy D 11 XLR, img Stage Line DM30 oraz Sennheiser e602. Na overheady ustawiliśmy mikrofony pojemnościowe M-Audio Pulsar, a całość była nagrywana na M-Audio ProjectMix. I w tym nagraniu D 77 S wypadł zadowalająco, choć nieco gorzej od Shure SM57. Ale znowuż należy zaznaczyć, że ostatecznie i tak dobór najlepszego mikrofonu zależy od konwencji i stylistyki nagrania oraz od wpasowania się poszczególnych ujęć w konkretny aranż. Niemniej D 77 S okazuje się być w miarę uniwersalnym, a niekiedy bardzo interesująco brzmiącym mikrofonem. Jest z pewnością wart swoich 200 zł. Oto nagrania testowe – na początek pojedyncze ścieżki (WAV, 16-bit, 44.1 kHz, spakowane RARem):

werbel D 77 S

werbel D 88 S

werbel SM57

stopa D 11 XLR

stopa img DM30

stopa Sennheiser e602

overheads M-Audio Pulsar

Można sobie wrzucić powyższe ścieżki na ślady i pokombinować przełączając poszczególne ślady i szukając, które ujęcie nam najbardziej odpowiada ;) A poniżej już zgrane fragmenty w mp3 256 kbps.

werbel D 77 S

werbel D 88 S

werbel SM57

I porównawcze nagrania stopy przy ujęciu werbla z mikrofonu D 77 S:

stopa D 11 XLR

stopa img DM30

Doszliśmy do opisu AKG D 11 XLR. Jest mikrofonem dedykowanym ujęciom instrumentów basowych, czyli bębna basowego, floor-tomów, basu i kontrabasu. Ma zintegrowany uchwyt – bardzo praktyczny i stabilny, z gniazdem XLR. Membrana ma średnicę 3/4” i jest osadzona na amortyzującej stopce z gumy skutecznie izolującej od wstrząsów i pocierania obudowy. Według danych producenta przenosi zakres od 20 Hz do 20 kHz, przy czym realnie ze spadkiem –3 dB zaczyna „grać” od około 65 Hz, a w górze do 16 kHz (całkiem „wysoko”, jak na mikrofon basowy ;-o ).

Charakterystyka brzmienia mikrofonu jak na mikrofon dedykowany do basu jest cokolwiek niespotykana... Niskie częstotliwości przenosi względnie liniowo, natomiast od 2 kHz wzwyż pasmo jest podbite i to nawet o ok. 6 dB! W praktyce łatwo uzyskać dzięki temu rockowe brzmienie stopy z ładnym plaskiem, ale jednocześnie mikrofon przenosi sporo przesłuchów ze sceny, zwłaszcza wzmacniaczy gitarowych. W warunkach studyjnych przesłuchy ograniczają się do werbla, tomów i... blach. Ale ma to swój urok – brzmienie takiego nagrania jest jakby bardziej „puszyste”, nie tak precyzyjne jak przy lepszej separacji od przesłuchów, ale może się podobać. Można (a nawet trzeba) – czy w mikserze, czy w programie – podbić bas o te 3 dB bez ryzyka pogorszenia brzmienia. Z uwagi na kłopoty z przenoszeniem niskiego dołu poniżej 65 Hz D 11 XLR średnio nadaje się do mikrofonowych ujęć wzmacniaczy basowych, chyba że posłużymy się korekcją podbijając dół. Dość ciekawy efekt uzyskuje się w studyjnym ujęciu kontrabasu – dzięki podbitej górce kontrabas atrakcyjnie brzmi pod względem artykulacji i doskonale wtapia się w miks zachowując czytelność gry. W sytuacji scenicznej jednak D 11 XLR z kontrabasem akustycznym niezbyt się sprawdzi z uwagi na otwartą górę i podatność na przesłuchy.

Zainspirowany specyficzną górką D 11 XLR postanowiłem nagrać dodatkowo przykłady wokalne na wszystkich trzech mikrofonach. Pomysł szalony, ale... wydaje się być słuszny. Zresztą sami oceńcie ;)

wokal D 88 S

wokal D 77 S

wokal D 11 XLR

Mikrofon ma charakterystykę nerkową (kardioida) i sporą jak na mikrofon do stopy czułość 2.5 mV/Pa. Okazuje się, że przy ujęciach bębna basowego i korzystaniu np. z przedwzmacniaczy interfejsu M-Audio ProjectMix nie można prawidłowo wysterować sygnału – trzeba posłużyć się tłumikiem PAD, którego niestety w wielu niskobudżetowych interfejsach i mikserach nie ma. Trzeba więc taki PAD wykonać samodzielnie, ale to już problem nie jest. Wystarczą dwa wtyki XLR (mamusia i tatuś) i 3 oporniki ;) I jest OK. 

W próbie oceny przetestowanych mikrofonów nie można zapominać, że są to mikrofony niskobudżetowe. Należy zaakceptować pewne „braki” konstrukcyjne. Z pewnością najpoważniejsze może okazać się to, że wkładki nie są izolowane antywstrząsowo od obudowy.

O ile w modelu instrumentalnym D 77 S nie przeszkadza to w większym stopniu, to przy wokalowym D 88 S może okazać się to problemem. Prawda jest taka, że pod względem brzmieniowym D 88 S broni się nawet w porównaniu do droższego klasyka, jakim jest Shure SM58. Natomiast w warunkach estradowych, gdy wokalista zechce chwytać mikrofon w rękę, potencjalnie może rodzić to problemy. Inaczej, gdy mikrofon ma być wykorzystywany tylko w statywie – choćby dla gitarzysty (vide testowe nagranie koncertowe :) ) czy klawiszowca, który równocześnie śpiewa. Mając świadomość ograniczeń D 88 S z powodzeniem sprawdzi się w pewnych zastosowaniach.

Moim faworytem z testów jest D 77 S. Brzmienie ujęć gitar jest nietuzinkowe i atrakcyjne. Pełne mięcho ;) Przynajmniej mi to brzmienie przypadło do gustu. W ujęciach werbla nie odbiega też znacznie jakościowo od Shure SM57.

Największe wątpliwości budzi D 11 XLR. Wiadomo, że brzmienie stopy można „ukręcić” na korektorze dodając dołu, ale ilość przesłuchów utrudnia czyste i klarowne ujęcie stopy. Z drugiej strony komuś może się to podobać. Brzmienie jest zadziwiająco... otwarte. Cóż, wyboru każdy musi dokonać sam, a nagrania testowe mogą w tym pomóc.

Dystrybutor: E.S.S. Audio